الشيخ محمد علي الگرامي القمي
325
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
شروع به مسافرت كرده ، اگر چه سفر او تا سال بعد طول بكشد . ولى اگر مثل خوراكيها باشد كه عين آنها مصرف مىشود بايد خمس مقدارى را كه تا سال بعد مانده است بدهد . مسئله 1906 - كسى كه از كسب و تجارت فايدهاى برده ، اگر مال ديگرى هم دارد كه خمس آن واجب نيست ، مىتواند مخارج سال خود را فقط از فايده كسب بيرون كند . مسئله 1907 - اگر از منفعت كسب آذوقهاى كه براى مصرف سالش خريده ، در آخر سال زياد بيايد ، بايد خمس آن را بدهد . و چنانچه بخواهد قيمت آن را بدهد در صورتى كه قيمتش از وقتى كه خريده زياد شده باشد بايد قيمت آخر سال را حساب كند . مسئله 1908 - اگر در كسب و كار ، ضرر كرده ولى مقدارى از آذوقه كه براى مصرف زندگى خريده ، زياد آمده در صورتى كه آذوقهء باقيمانده به مقدار ضرر يا كمتر است خمس واجب نيست . مسئله 1909 - اگر از منفعت كسب ، پيش از دادن خمس اثاثيهاى براى منزل بخرد هر وقت احتياجش از آن بر طرف شود ، احتياط واجب آن است كه خمس آن را بدهد . و همچنين است زيور آلات زنانه اگر وقت زينت كردن زن به آنها بگذرد و ديگر زينت كردن به آنها متعارف نباشد . مسئله 1910 - هرگاه از درآمد سال چيزى را مانند خانه ، يا فرش ، يا ساير وسايل زندگى در وسط سال براى مؤونه سال تهيّه كند و در سالهاى بعد آن را بهقصد تهيّه وسيله ديگر زندگى و از همان نوع يا غير آن بفروشد و يا تبديل به وسيله ديگر كند خمس اصل پول آن چيزهاى فروخته شده واجب نيست چنان كه خمس سود حاصل از تفاوت خريد و فروش هم لازم نيست اگر آن سود را هم در همان سال صرف مؤنه نمايد ، مگر اينكه پول آنها را تا آخر سال نگه بدارد كه در آن صورت بايد خمس آن را بدهد . مسئله 1911 - اگر در يك سال منفعتى نبرد ، نمىتواند مخارج آن سال را از منفعتى كه در سال بعد مىبرد كسر نمايد ، مگر اينكه براى اعاشهء ( گذران زندگى ) آن سال قرض كرده باشد و نتوانسته تا وقت درآمد سال بعد قرض را بدهد كه در اين صورت مىتواند قرض را از درآمد سال بعد در وسط سال بپردازد . مسئله 1912 - اگر در اوّل سال منفعتى نبرد و از سرمايه خرج كند و پيش از تمام شدن سال منفعتى به دستش آيد مىتواند مقدارى را كه از سرمايه برداشته از منافع كسر كند . ولى اگر از غير سرمايه از اموال ديگر خرج كند نمىتواند آن را از منافع سال كسر كند .